هنوز هیچ انتقالی صورت نگرفته
- شناسه خبر: 10322
- تاریخ و زمان ارسال: 4 بهمن 1394 ساعت 16:59
فرهاد دبیری، معاون محیط طبیعی سازمان محیطزیست از روند پروژه استرداد فسیلهای مراغه میگوید و آماده شدن ایران برای انتقال این اشیای ارزشمند تاریخی. او با تاکید بر اینکه هنوز هیچ انتقالی صورت نگرفته، از حضور نمایندگان ایرانی برای تحویل گرفتن و شروع پروژه انتقال سخن میگوید.
فسیلهای مراغه که سالهای پیش از انقلاب، راهی امریکا شده بودند تا مورد مطالعه و تحقیق قرار گیرند، درچند قدمی بازگشت به کشورند. فسیلهایی که قدمتی بیش از هفت میلیون سال دارند و برای تحقیق و مطالعه راهی امریکا شده بودند، توسط نمایندگان امریکا و با هزینه خودشان، به مرکز حقوق بینالملل ریاستجمهوری در لاهه تحویل داده شد. فسیلها، توسط نمایندگان ایران در دفتر لاهه تحویل گرفته شد و در حال حاضر اقدامات لازم برای انتقالشان به کشور در حال انجام است تا به زودی شاهد بازگشت موج سوم اشیای تاریخی که اینبار تاریخی- طبیعی هستند، باشیم. این بازگشت، نهتنها ارزش زیستمحیطی و تاریخی دارد که گام دیگری است در جهت تقویت روابط دیپلماتیک و بالا رفتن اعتماد میان دولتها.
فرهاد دبیری، معاون محیط طبیعی سازمان محیطزیست در گفتوگو با «اعتماد»، از روند پروژه استرداد میگوید و آماده شدن ایران برای انتقال این اشیای ارزشمند تاریخی. او با تاکید بر اینکه هنوز هیچ انتقالی صورت نگرفته، از حضور نمایندگان ایرانی برای تحویل گرفتن و شروع پروژه انتقال سخن میگوید.
خبر استرداد فسیلهای مراغه از امریکا به گوش میرسد؛ خبری که اینبار، رنگ و بوی بازگشت به کشور دارد. این سومین محموله بازگشت اشیای ارزشمند تاریخی است. روند استرداد این اشیا، به چه شکل بوده؟
این فسیلها قبل از انقلاب بهوسیله کارشناسان ایرانی و خارجی از کشور خارج شده بودند تا برای شناسایی و کدگذاری به دانشگاههایی در کارولینای شمالی و کالیفرنیا رفتند. بعد از بیانیه الجزایر، ایران برای بازپسگیری فسیلها، شکایت خود را به لاهه برد و این روند در دیوان داوری لاهه طول کشید تا اینکه شکایتها به بار نشست و بر استرداد اشیا صحه گذاشتند و توافق شد این اشیا به ایران بازپس داده شوند. نمایندگان هر دو کشور، برای استرداد در لاهه حضور یافتند و از فسیلها بازدید کردند تا اینکه فسیلها به مرکز حقوق بینالملل ریاستجمهوری مستقر در لاهه تحویل داده شد. محمولهها بستهبندی شدند، صحتشان تایید شد و با هزینه امریکا تحویل دفتر لاهه شد. تعداد این فسیلها، حدود ١٣٠٠ قطعه است. این قطعات در ابعاد و اندازههای مختلف، مربوط به قسمتهای مختلف اندامهای حیواناتاند. از قطعات یک سانتیمتری بینشان وجود دارد که مربوط به قسمتی از دندان است تا قسمتی از زانوی حیوان تا قطعات ١٠ سانتیمتری و فسیل جمجمه. در میان اینها، برخی قطعات ارزش موزهای دارند و برخی دیگر صرفا ارزش تحقیقاتی، چرا که قطعهای از یک اندام مثل دندان است که به درد موزه و بازدیدکننده نمیخورد.
نمونههایی که قرار است وارد کشور شود، چگونهاند؟
نمونهها به دوره هفت میلیون سال پیش برمیگردند. در آن دوران، گونههایی در مراغه زندگی میکردند که اگر با جانوران امروز مقایسه کنیم، بیشترین شباهت را به گونههای آفریقایی دارند. نمونههایی چون زرافه، کرگدن، ماستادون یا ببر دندان خنجری و برخی جوندگان، گونههاییاند که در میان فسیلهای مراغه به چشم میخورند.
قرار است کاوشهای مراغه ادامه یابد؟ گونههای دیگری یافت شدهاند؟
کاوشها را ادامه دادهایم، نمونههای دیگری را در اطراف منطقه لرستان پیدا کردهایم که مشابهتی به گونههای مراغه دارند اما تجمعشان به اندازه و وسعت گونههای مراغه نیستند. ایران در هفت میلیون سال پیش، به لحاظ اکوسیستم با امروز فرق میکرد، اینکه گونههایی که در مراغه بودند در لرستان هم زندگی میکردند، به لحاظ اکوسیستم آن زمان توجیه دارد. قطعا کاوشهایمان ادامه پیدا خواهد کرد.
فسیلهای بازگشتی، در کدام موزه جای میگیرند؟
بخشی از فسیلها را به موزه تاریخ طبیعی ایران منتقل خواهیم کرد و بخشی دیگر را به موزه تاریخ طبیعی مراغه. همانطور که گفتم برخی گونهها و قطعات صرفا ارزش تحقیقاتی دارند و جذابیت موزهای ندارند.
بعد از استرداد فسیلها، عزمی برای ادامه همکاری با محققان امریکایی وجود دارد؟ ممکن است گونهها یا قطعات دیگری را برای تحقیقات به امریکا بفرستید؟
ما همه این فسیلهای ارسالشده به امریکا را همراه با گزارشهای تحقیقاتیشان تحویل گرفتیم. متخصصانی که روی این قطعات کار کردند، قطعا سیاستمدار نیستند و وارد بازیهای سیاسی نمیشوند. ما با هم تعامل داریم، اگر نیاز داشته باشیم که روی این قطعات مطالعه از سوی آنها صورت گیرد، از آنها میخواهیم که به ایران بیایند، این تمایل از سوی امریکاییها هم وجود دارد که برای ادامه تحقیقات به ایران بیایند. اما اول باید بررسی شود چقدر نیاز به تخصص و مهارت آنها برای پژوهش روی این موارد داریم، وقتی بررسی شد و مطمئن شدیم در صورت نیاز میتوانیم از آنها برای ادامه تحقیقات دعوت کنیم.
فسیلهای ٧ میلیون ساله مراغه چه اهمیتی دارند ؟
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، این فسیلها که از نظر حقوقی در واقع بخشی از اموال ایران بود، همچنان در ایالات متحده باقی بود و این کشور از نظر حقوقی از تعهدات خود تخلف کرد. از این رو در سال ١٣۶١ ایران برای استرداد فسیلها به عنوان بخشی از اموال ایران و دریافت خسارات وارده، دعوایی علیه دولت امریکا به علت نقض بیانیههای الجزایر در دیوان دعاوی ایران ـ ایالات متحده اقامه کرد. پس از طرح دعوا نیز دولت امریکا همچنان به بهانههای واهی از همکاری در الزام دارندگان فسیلها و ترتیب انتقال آنها به ایران امتناع ورزید تا اینکه تبادل لوایح و مدارک بین طرفین خاتمه یافت و حتی جلسه رسیدگی دیوان به دعوی نیز با حضور نمایندگان سازمان حفاظت محیط زیست در آبان ماه ١٣٩٣ برگزار شد. سرانجام به دنبال پیگیریهای حقوقی مستمر در دیوان داوری ایران- امریکا و در جریان جلسات رسیدگی دیوان، دولت ایالات متحده آمادگی خود را برای همکاری و ترتیب انتقال این اموال به ایران به هزینه آن دولت، اعلام کرد. اما انجام این کار مستلزم بازدید و کنترل فسیلها در امریکا بود.
