حریق در پالایشگاه ها و مخازن نفتی و روش ارزیابی احتمال خطر حریق

انرژی اساس زندگی و یکی از ارکان اساسی در راستای تامین رفاه و آسایش انسان است. همچنین پیشروی مناطق مسکونی به سمت پالایشگاه ها ، رشد صنایع و افزایش تعداد افراد شاغل در آن منجر به افزایش تعداد حوادث با شدت بالا و به جای ماندن خسارت های سهمگین و جبران ناپذیر می شود. بررسی تاریخچه حوادث در پالایشگاه ها نیز گویای این مطلب می باشد که حوادث مرتبط با گاز کم نبوده و در طول تاریخ بارها چنین حوادثی رخ داده است. در بین اشکال مختلف انرژی ، نفت و گاز طبیعی از قرن ۲۰ بیشترین توجه را به خود اختصاص داده اند.نفت و گاز به عنوان سوختی پاک و کارآمد و با کیفیت بالا، به طور گسترده ای در صنایع شیمیایی ،برق ، تامین سوخت شهری ،سایر زمینه های صنعتی و مدنی مورد استفاده قرار می گیرد  با گسترش شهرها و صنایع فرآیندی با در برگرفتن مشاغل زیاد با تعداد پرسنل بالا، خود را  به عنوان یک صنعت جهانی و به جهت تامین سرویس ها و تجهیزات با تکنولوژی با لا و همچنین ساخت مواد اولیه برای دیگر صنایع در سراسر جهان مطرح نموده است و صنایع ایران به عنوان یکی از یزرگترین تولید کنندهای نفت و گاز در جهان می باشد. این صنایع وجود حجم بالای هیدرو کربنهای قابل اشتعال ذخیره شده یا در حال پالایش ، به عنوان یک صنعت با فعالیت های مخاطره آمیر ذاتی شناخته شده می باشد. شناسایی دقیق خطرات در صنایع نفت و گاز و ارزیابی ومدیریت ریسک با هدف کاهش شدت و تکرار حوادث پیش از وقوع آن ها و به حداقل رساندن صدمه به انسان و اموال از اهمیت ویژه ای برخوردار است آنچه باید مورد توجه قرار گیرد آن است که ابعاد بزرگ حادثه همیشه یه معنای حتمی بودن آن حادثه نیست زیرا در اکثر موارد ابعاد حادثه احتمال وقوع ان را کاهش می دهد و یا نسبت عکس با آن دارد.مخازن ذخیره سازی نفت یکی ازمهمترین تاسیات صنعتی است که همواره در معرض ریسک انتشار مواد سمی ،آتش سوزی وانفجار به جهت میزان مرگ و میر ی که به دنبال دارد مهترین ریسک مخازن دخیره سازی وفرآورده های نفتی است خطرات گاز طبیعی ار قابلیت اشتعال بسیار بالا و مقادیر بالای انرژی آزاد شده به صورت اشتعال یا انفجار است

با توجه به ماهیت مکان ها ی صنعتی و پالایشگاهها و پتروشیمی ها و مراکز پردازش گاز یکی از محیط های آسیب پذیر در برابر حریق می باشند که اثرات بلقوه بزرگ اجتماعی ، سیاسی ، مالی و زیست محیطی بزرگی را در بر دارد که به همین دلیل همیشه نگرانی های زیادی در رابطه ایمنی از حریق در این مکان ها وجود دارد. از آنجا که ایجاد یک شعله در پتروشیمی ها و یا پالایشگاهها  یا مراکز پردازش گاز می تواند باعث تولید ناگهانی سطح وسیعی از حرارت شود بنابراین پتاسنیل این مکان ها برای گسترش حریق بسیار زیاد و قابل توجه می باشد. اثرات حریق در پتروشیمی ها و پالایشگاهها می تواند بسیار ویرانگر و غیر قابل جبران باشد

که به عنوان مثال می توان به حریق ایجاد شده در پایانه نفتی بریتانیا در سال ۲۰۰۵ اشاره کرد . شروع حریق در این پایانه نفتی باعث شد تا براثر یک انفجار ۲۰ مخزن بزرگ ذخیر نفت در معرض حریق قرار گرفته و در نتیجه آتش به شکل باورنکردنی ای گسترش پیدا کند که این انفجار تا فاصله ۲۰۰ کیلومتری قابل شنیدن بود و در این حادئه حدود ۲۴۴ نفر از نیروی انسانی از بین رفتند.

یکی دیگر از آتش سوزی های بزرگ اخیر ، آتش سوزی پایاشگاه شهر تگزاس در سال ۲۰۰۵ و همچنین آتش سوزی سال ۲۰۰۹ پالایشگاه نفت catano که می توان آن را به یک آتش سوزی مثال نزدنی تشبیه کرد.

صنایع نفت و گاز با توجه به ماهیت فعالیت و پیچیدگی فرآیند همواره از نظر محیط کاری به عنوان پرخطر ترین صنایع به لحاظ ایمنی و بهداشت تلقی می شود. آمار تلفات ناشی از حوادث نفتی در کشورهای مختلف جهان از جمله حادثه آتش سوزی در پالایشگاه گاز SAIUMM خطر در سال ۱۹۷۷ و حادثه انفجار توده گاز در پالایشگاه ABQAIQعربستان سعودی در سال ۱۹۷۸ که پیامد آن مرگ کاربران و خسارت قابل توجه مالی بوده است،موجب توجه هر چه بیشتر کار فرمایان به ایمنی و اجرای برنامه های ارزیابی ریسک به منظور پیشگیری از وقوع حوادث هولناک گردیده

در سالهای اخیر مطالعات متعددی به جنبه های مختلف ایمنی صنایع به ویژه صنایع فرآیندی وابسته به گاز ها طبیعی با اهداف گوناگون و با بکار گیری روش های مختلف پرداخته اند نگرانی عمده در ارتباط با ذخیره سازی مواد خطرناک مانند LPG و بنزین و گازوئیل و… در صنایع فرآیندی وجود دارد که به صورت رها سازی، سریعاً در هوا منتشر می شوند و علت اینکه از هوای سنگین تر می باشند بر روی سطح زمین تجمع پیدا کرده و با کوچک ترین جرقه فاجعه ای عظیم به بار می آورد و به انفجار آتشین و پراکندگی مواد سمی منجر می شود در حقیقت مطالعه ریسک به منظور پیشگیری از زیان ها و نتایج نا مطلوب وقایع انجام می شود در تجزیه و تحلیل خطرات اگر چه تمام خطرات بایستی بیان شود معمولا محدودیت منابع مانع از انجام کار می شود به همین علت از ارزیابی ریسک استفاده می کنیم که شامل ارزیابی ریسک LIPG ، در وسایل نقلیه ،گاز متان در معادن زیر زمینی ، گاز هولدرها خطوط لوله توزیع گاز طبیعی ،آنالیز و مدل سازی حوادث LNG خطوط لوله گاز زیر زمینی ، و… می باشد.

هیدروکربن و حریق سریع:یکی از مهمترین و بیشترین عوال ایجاد حریق در ایستگاه های نفتی ، پتروشیمی ها و مراکز پالایش گاز ریسک حریق ناشی از “حریق سریع” و یا ” اسپری” می باشد.

حریق سریع ” Jet Fire” معمولا شامل یک شعله بسیار قوی که توسط یک سوخت قابل احتراق ایجاد می شود می باشد که در یک مسیر مستقیم آزاد می شود که نتیجه یک نشت یا یک نقص در محفظه نگهداری سوخت می باشد.

این وضعیت می تواند باعث ایجاد سطح وسیعی از گرمای موضعی به همراه درجه اغراق امیزی از شار گرما شود که همین عامل باعث فرسایش شدید تجهیزات حفاظت از حریق ، آسیب رساندن به قطعات فولادی ساختمان و پارگی شدید لوله ها و اتصالات بکار رفته در این مراکز می شود.

خواص حریق سریع ” Jet Fire” وابسته به فاکتور های بسیار زیادی می باشد از جمله نوع ترکیب سوخت و شرایط انتشار می باشد و اگرچه تحقیقات زیادی در سالهای اخیر در رابطه با این موضوع شده است اما هنور ابهامات زیادی پبرامون آن وجود دارد.

اگرچه خطرات ناشی از آن به راحتی قابل درک می باشد اما پیش بینی روند انتقال گرما از آتش به محل ذخیره سازی کار آسانی نیست. این یکی از دلایل حریق های سریع می باشد و در واقع حریق های هیدروکربن عموما به سختی توسط تجهیزات اطفای حریق معمولی قابل کنترل می باشند به طوریکه این تجهیزات تنها برای خاموش کردن یک شعله معمولی طراحی و ساخته شده اند.

مثال های فوق نشان می دهد که ارزیابی مهندسی از خطرات و در نتیجه ارائه متدهای حفاظت از حریق و انفجار توسط یک تیم مهندس و با تجربه که مطالعات زیادی نیز در این زمینه داشته است می تواند به حداقل رساندن عواقب ناشی از این طور فاجعه ها کمک شایان ذکری بکند . در نتیجه امروزه ایمنی پالایشگاهها و پترو شیمی ها و اماکن صنایع فرآیندی جهت جلو گیری از حوادث و حفظ ایمنی پرسنل ، اموال و محیط به طور جدی مورد توجه قرار گرفته است. در این مهندسی و ارزیابی خطرشناسایی مناطق آسیب پذیر و مخاطرات خاص ، از اهمیت بالایی در تجزیه و تحلیل نتیجه دارد شناسایی نشدن یک سری از خطرها ،ارزیابی نشدن پیامدهای آنها را به همراه دارد .روش های مختلفی برای شناسایی مخاطرات ارائه شده است یکی از روش های مقدماتی جهت شناسایی مخاطرات PHA  می باشد.با استفاده از این روش با شناسایی و به کمک آنالیز های خطر از پیش انجام شده و چک لیست های خطر موجود ، از نظر کارشناسان و بررسی سوایق حوادث ،کانون خطر شناسایی و اولویت بندی می شود.

 

PHA(Preliminary hazard anahysis):

این تکنیک برای اولین بار در اوایل دهه ۵۰ میلادی در ایالات متحده آمریکا برای تجزیه و تحلیل ایمنی نوع خاصی از موشکها بکار گرفته شد بعد کاربرد در صنایع هوانوردی این کشور کاربرد این تکنیک در صنایع مختلف منجمله صنایع شیمیایی و هسته ای و غیره گسترش یافت و این روش یه روش تجزیه و تحلیل ایمنی سیستم بوده برای ارزیابی و مستند سازی ریسک خطرات سیستمهای جدید یا تغییر یافته بکار می رود .عبارت است از تجزیه و تحلیل گروهمخاطرات عمومی در سیستم و ارائه توصیه و پیشنهاداتی در جهت کنترل آنها.

سناریو ، واقعه یا مجموعه ای از وقایع است که سبب ایجاد حادثه می شود و اکثراً به صورت پارگی یا نشتی در تجهیزات فرآیندی(مخزن و تانک و لوله و…) حاوی مواد خطرناک سمی قابل اشتعال تعریف می شود.

به فرض مثال:

در حریق مخازن در این مرحله سناریویی که بیشترین احتمال وقوع و نیز بیشترین پیامد را داشته باشد نشت گاز از مخزن گاز متان V-100 به عنوان بدترین سناریو محتمل موجود در پالایشگاه انتخاب گردید برهیمن مبنی سناریو انتخابی شکستگی کوچک و شکستگی متوسط و شکستگی بزرگ نیز پارگی کامل تجهیز تقسیم شد.

یکی از مرسوم ترین وقابل اعتماد ترین روش های تجزیه و تحلیل کیفی علل وقوع ریسک سناریو در مطالعات ریسک استفاده از تحلیل در خت خطا FTA می باشد با استفاده از این روش مذکور ،تمام علل موثر در وقوع سناریو انتخاب شده شناسایی می گردید . تحلیل کیفی علل وقوع سناریو،در واقع روش موثر جهت شناسایی نقایص در راستای حذف یا کاهش احتمال وقوع آن ها بوده که در نهایت منجر به کاهش احتمال وقوع سناریو انتخاب می شود.

FAULT TREE ANALYSIS) ( FAT:

تجزیه تحلیل درخت خطا یا روش درخت علت برای اولین بار در سال ۶۲-۱۹۶۱ در آزمایشگاههای تلفن بل بوجود آمد و سپس توسط آقای واتسون جهت تعیین و بهبود قابلیت اطمینان سیستم کنترل موشکهای قاره پیماتوسعه یافت. این تکنیک در سالهای بعد توسط شرکت هواپیمایی بوئینگ گسترش یافته و بصورت قانونمند درآمد . از سال ۱۹۶۵ استفاده از تکنیک FAT گسترش یافت. این روش بعنوان یکی از قویترین ابزارهای تجزیه و تحلیل فرآیند ایمنی سیستم بویژه در هنگام ارزیابی سیستم های بسیار پیچیده و دقیق محسوب می شود

به فرض مثال:

مدلسازی پیامدهای سناریو تعیین میزان خسارت های ناشی از تششع حرارتی در فواصل مختلف نسبت به محل وقوع سناریو می باشد مدل سازی بهینه شرایط شبیه سازی شده را تا حد امکان به شرایط واقع نزدیک می سازد مدل سازی پیامد شامل مرحله مدل سازی تخلیه و مدل سازی انتشار.

یکی دیگر ار از ارزیابی ها ذر خصوص پیشگیری ارزیابی ریسک حریق می باشد.

ارزیابی ریسک حریق

به منظور حصول اطمینان از ایمن بودن شرایط، پایش مستمر محیط کار جهت شناسایی و تجزیه و تحلیل خطرات و ارزیابی و مدیریت ریسک این خطرات ضرورتی اجتناب ناپذیر است

حریق به عنوان یکی از خطرات عمده در محیط های کاری، از اهمیت خاصی در این تجزیه و تحلیل ها برخوردار است؛ از این رو علاوه بر استفاده از روش های عمومی، تکنیک های خاصی به منظور شناسایی و تجزیه و تحلیل خطرات و ارزیابی و مدیریت ریسک های حریق ابداع شده است. این تکنیک ها و روش ها که به طور معمول در قالب طرح های «ارزیابی ریسک حریق» به کار می روند، گستره وسیعی از بازدیدهای دوره ای با استفاده از چک لیست تا شبیه سازی توسط نرم افزارهای مهندسی حریق را در بر می‌گیرند.

با توجه به ماهیت فعالیت ها و تنوع مواد و کالاها، بهره گیری از روش های مناسب برای ارزیابی ریسک حریق های احتمالی، از اهمیت بسزایی برخوردار است. یک روش شناسایی و فرآیندارزیابی ریسک حریق، روش پیشنهادی ASTM^۱ جهت استفاده از سناریو در ارزیابی ریسک حریق مورد بررسی قرار می‌گیرد.

سناریوی حریق شرح مفصلی از شرایط مرتبط با شروع یا گسترش یک حریق است که شامل یک یا چند مرحله قبل از شروع احتراق تا رسیدن به اشتعال کامل می‌باشد. به این ترتیب با استفاده از ساختار سناریو می توان اقدامات کنترلی و پیشگیرانه را در هر کدام از مراحل شروع تا گسترش حریق لحاظ نمود.آنالیز حوادث شغلی می تواند در شناسایی و کاهش خطرات محیط کار موثر بوده و باعث ایجاد محیطی ایمن و افزایش بهره وری در کارگران شود. شناسایی خطرات بالقوه و ارزیابی سطح ریسک فعالیت‌ها با استفاده از تکنیک آنالیز ایمنی شغلی صورت می گیرد .  اصولا سطح ریسک  با توجه به دو پارامتر شدت و احتمال خطرزایی آنها انجام می گیرد و در نهایت با توجه به کد ارزیابی ریسک و اولویت‌بندی آنها، اقدامات کنترلی ارائه می شود.

تعیین ساختار سناریوی حریق:

در این مرحله لازم است ساختار سناریوهای حریق مورد نظر شناسایی شود. سناریوی حریق شرح مفصلی از شرایط مرتبط با شروع یا گسترش یک حریق(از جمله شرایط محیطی) است که شامل یک یا چند مرحله قبل از شروع احتراق تا رسیدن به اشتعال کامل می‌باشد. این وضعیت را می‌توان در یک حریق واقعی در محلی خاص و یا در شبیه سازی های جامع در نظر گرفت.با توجه به این تعریف می‌توان سناریوهایی با تعداد و ابعاد نامحدود برای حریق تعریف نمود برخی از جنبه‌ها که در تعریف سناریوها می‌توان از آنها بهره گرفت عبارتند از:

محل سوخت اصلی حریق، خصوصیات واکنش به آزمایش حریق و خصوصیات واقعی حریق مربوطه

۱)محل و نوع منابع حرارتی و نحوه آزاد سازی گرما                                                  ۵) تعدادخصوصیات افرادحاضردرمحل

۲)مجاورت و خصوصیات سایر اقلامی که در نزدیکی منبع سوخت اصلی قرار دارند            ۶) مقادیر و ارزش دارایی های موجود

۳)خصوصیات حرارتی مصالح به کار رفته                                                             ۷) مسیرهای احتمالی گسترش حریق

۴)خصوصیات محل شامل مساحت، ابعاد قسمت های مختلف و غیره                             ۸) مسیرهای فرار افراد

باتوجه به اینکه تعداد سناریوهای حریق در هر ارزیابی معمولا بسیار زیاد است لازم است که سناریوهای حریق به منظور تحلیل در دسته هایی گروه بندی شوند. این گروه بندی، ارزیابی ریسک را کمتر خاص محصول یا خاص شرایط ویژه می کند. در ارزیابی خطر حریق نیز از گروه بندی سناریوها در کلاس سناریوی حریق استفاده می شود.

در تعریف و تعیین کلاس های سناریوی حریق می توان از معیارهای نظیر شکل (هندسه) محل، تهویه و سایر خصوصیات ویژه محیطی، منبع حرارت اولیه، منبع سوخت اولیه، محل ها و خصوصیات منابع سوخت ثانویه ویژگی های تصرف و غیره استفاده نمود.

قوانین گروه بندی سناریوها معمولا به نحوی هستند که:

برخی خصوصیات به صورت عمومی برای همه سناریو های کلاس مشخص می شوند؛

بعضی ویژگی ها می توانند تغییر کنند، اما باید در محدوده ای مشخص باشند؛ و

برخی خصوصیات مجاز به تغییر بدون محدودیت هستند

به عنوان مثال اگر سناریوها با جزییات فیزیکی احتراق تعریف شوند، آنگاه حریق های در بر دارنده مایعات قابل احتراق کلاس B  یک سناریو را تشکیل می دهند که در آن نوع مایع بدقت تعیین می شود. نقطه اشتعال در یک محدوده خاص تعیین می گردد، اما سایرخصوصیات نظیر منبع حرارت متغیر می باشند

تعیین روش اجرایی تخمین خطر حریق :

این تخمین به طور نرمال شامل روش های محاسباتی برای تعیین بزرگی و شدت اثرات حریق (به صورت تابعی از زمان و مکان)، وضعیت ساکنین (به عنوان تابعی از زمان) و نیز تعیین زمان وقایع کلیدی (نظیر گرگرفتن حریق و عمل نمودن دتکتورها یا اسپرینکلرها) می‌باشد.

 

شناسایی(تعیین) منابع داده‌های مورد نیاز:

برای دستیابی به نتایج بهتر لازم است که سناریوها و کلاس های سناریو با رویه انتخابی برای تخمین خطر حریق و منابع اطلاعاتی آن و نیز منابعی که برای تخمین احتمالات به کار می‌روند، مطابقت داشته باشند.

احتمالات، به صورت نسبت هایی تخمین زده می‌شوند که در آن صورت کسر مقیاسی از تجربه حریق (تعداد حریق ها) و مخرج کسر مقیاسی از تماس (به عنوان مثال ساختمانی با نوع تصرف خاص در مدت زمان یک سال) است. اطلاعات مبتنی بر تجربه حریق ممکن است به صورت عمومی و یا به صورت تخصصی در رابطه با نوع خاصی از تصرف یا محصول جمع آوری می شوند. این اطلاعات را می ‌توان از طریق موسسات محلی، دستگاه های دولتی و یا آژانس های بین‌المللی به دست آورد. نکته‌ای که در مورد اطلاعات تجربی حریق قابل تامل است، این است که این اطلاعات تاریخی هستند و بنابراین نمی توانند اطلاعاتی در مورد محصولات یا فرآیندهای جدید فراهم نمایند. بنابراین احتمال نمی‌رود که هـر رویه ارزیـابی که فقط متکـی به اطلاعـات تجربی گذشته باشد؛ جهت کاربرد، مفید و کافی باشد.

در صورتی که منابع اطلاعاتی در مورد تجربه حریق یا نظرات افراد خبره مورد استفاده قرار می‌گیرد، باید رویه‌های جمع‌آوری و تلفیق اطلاعات و نیز دقت، صحت و قابلیت اطمینان اطلاعات مستندسازی شود.

اکر اطلاعاتی در مورد اثرات حریق بر روی افراد به جای اندازه‌‌گیری تخمین زده یا محاسبه ‌‌شود، باید آنها را در مقابل اطلاعات تجربی چک کرد تا ثابت شود که فرضیات کلیدی تخمین یا رویه‌های محاسباتی با نتایج تجربی نیز سازگارند(به عنوان مثال با استفاده از حیوانات آزمایشگاهی). علاوه بر منابع مذکور می توان از نتایج آزمایش های حریق نیز به عنوان منابع اطلاعاتی استفاده کرد.

اطلاعات به دست آمده باید برای افرادی که ارزیابی ریسک را انجام می دهند و یا آن را بازنگری می کنند در دسترس بوده و در فواصل معین مورد بازنگری قرار گرفته و به روز شود.

ثبت یافته‌ها:

از آنجا که اقدامات کنترلی و پیشگیرانه براساس یافته‌های ارزیابی ریسک انجام می‌گیرد، مستند‌سازی و ثبت اطلاعات جمع‌آوری شده از اهمیت خاصی برخوردار است. مستندسازی می‌تواند در ارزیابی‌های بعدی نیز مفید واقع شود. این مستندسازی را می‌توان با استفاده از یک فرم بسیار ساده یا نقشه‌ای از محل و یا ترکیبی از هر دو انجام داد. در فرم مذکور مواردی نظیر خطرات موجود، افراد در معرض ریسک، ریسک های محاسبه شده، کنترل های موجود و عملیات مورد نیاز آورده می‌شود.

بازنگری و تجدید نظر:

بدیهی است که با گذشت زمان ممکن است تغییراتی درکاربری، تعداد افراد، نقشه‌های سازه، تاسیسات الکتریکی یا مکانیکی ایجاد شود، یا اینکه طرح هایی جهت توسعه پیشنهاد گردد. با توجه به اینکه هر کدام از این تغییرات می‌توانند موجب تغییر در ریسک‌های موجود شوند لازم است پس از هرگونه تغییر، برنامه ارزیابی ریسک حریق مورد تجدید نظر و بازنگری قرار گیرد.این تجدید نظر پس از وقوع هر آتش‌سوزی نیز باید صورت پذیرد. بدیهی است که با توجه به پرخطر بودن یا کم خطر بودن شرایط، ارزیابی را می‌توان در دوره‌های کوتاه مدت یا بلند مدت انجام داد.

سیستم اعلام و اطفاء حریق در صنایع نفت و گاز و پتروشیمی

اهمیت رعایت اصول ایمنی و جلوگیری از وقوع هر گونه حادثه بخصوص آتش سوزی در صنایع نفت و گاز و پتروشیمی به خودی خود بسیار واضح و روشن است با توجه به حساسیت موضوع رعایت این اصول و همچنین طراحی و اجرای سیستم های اعلام و اطفاء حریق در این مکان ها نیازمند دانش و آگاهی کامل از استاندارهای این حوزه و توانایی بالا برای پیاده سازی سیستم بر اساس این استاندارد ها میباشد. باکاری گیری نیروهای متخصص در زمینه طراحی ، اجرا و پیاده سازی سیستم اعلام و اطفاء حریق صنایع نفت و گاز و پتروشیمی می تواند جز موارد پیشگیری و اتفاق های آتش سوزی شود البته این مورد تازمانی که انفجاری رخ ندهد کارساز می باشد. در این صنایع با توجه به اینکه هر گونه حادثه ای میتواند منجر به فاجعه و خسارات بالای مالی و انسانی گردد همه شرکت ها پتروشیمی ونفت و گاز سالانه به دنبال پیشرفته ترین سیستم های اعلام و اطفاء میباشندو این مسئله منجر گردیده تا دائما سیستم های اعلام و اطفاء حریق کارامدتر و پیشرفته تری با سرعت عمل بسیار بالاترو کمترین ضریب خطا برای این صنایع حساس طراحی  و اجرا گردد.

سیستم های به کار رفته در این صنعت باید دارای بالاترین سرعت و کارایی باشند

اطفاء حریق در مخزن نفتی پتروشیمی و پالایشگا ها

اطفاء حریق صنایع نفت و گاز: در حال حاضر پیشرفته ترین سیستم اطفاء که برای مخازن نفتی رو باز در پالایشگاه ها اجرا میگردد استفاده از سیستم پاششی فوم میباشداین سیستم اینگونه عمل مینمایید که دور تا دور مخزن را نازل های تعبیه میکنند که به محض بروز حادثه با پاشش فوم بر روی مخزن و حذف عامل اکسیژن در حداکثر زمان ۲۵ ثانیه مخزن را خاموش مینمایید این سیستم با توجه به کارایی بالا در مخازن سر بسته نیز کاربرد دارد

 

جمع بندی و نتیجه گیری

از آنجا که تهدید آتش‌‌‌‌‌سوزی پالایشگاهها و صنایع پترو شیمی و صنایع فرآیندی همواره وجود دارد، شناسایی خطرات حریق بر اساس احتمال و شدت آنها و نیز ارایه راهکارهایی جهت پیشگیری از وقوع حریق به روشی سیستماتیک ضروری است. با ارزیابی ریسک حریق می‌توان اقدامات پیشگیرانه در هنگام کاربری صنایع و حتی در فاز طراحی و ساخت به کار بست. به نحوی که در فاز طراحی با توجه به سناریوهای مختلف، خطرات شناسایی شده و تدابیر ایمنی لازم جهت پیشگیری از وقوع حریق لحاظ گردد و علاوه بر آن سیستم های مختلف اعلام و اطفای حریق و نیز مسیرهای تخلیه و فرار به درستی طراحی شود و در فاز ساخت به درستی اجرا گردد. به هنگام استفاده نیز می توان با بهره گیری از سناریوهای مناسب به شناسایی پتانسیل های حریق و اولویت‌بندی ریسک های مرتبط پرداخت؛ اقدامات کنترلی و پیشگیرانه مقتضی لحاظ کرد و برنامه های آموزشی به منظور آمادگی افراد جهت مواجهه با حریق های احتمالی را تدوین و اجرا نمود.

با فراهم کردن ابزارکار مناسب و وسایل حفاظت فردی و همچنین با اجرای اقدامات پیشنهادی میتوان سطح ریسک‌های موجود را به طور چشمگیری کاهش داد.

با توجه به اینکه سیاست گسترش پالایشگاه ها و نیز جذب نیرو های کار  بیشتر و همچنین پیشرفت مرزهای شهری و مناطق مسکونی ، در صورت وقوع حادثه در آینده میزان مرگ و میر بیشتر خواهد شداستفاده از دستگاه های مناسب برای تشخیص نشتی ،حذف علل منجر به وقوع نشتی و استفاده از اقدامات مناسب و عملی برای کاهش احتمال و شدت حوادث بالقوه برای کاهش تلفات احتمالی و مرگ میر پیشنهاد می شود

نتایج بدست آمده نشان داده که بیشترین خطرات در واحدهای تعمیرات مکانیکی و تاسیسات و پشتیبانی  و فرآیندی  با توجه به ماهیت فعالیت اتقاق می افتد ریسک و خطر در این واحدها نیز کاملا منطقی و مورد انتظار است. نصب سیتم های کنترل در قسمت نشتی و تاسیسات و تعمیرات و همچنین استفاده از سیستم های پالایشگری که تغییر فصلی را مد نطر قراردهند و بررسی های دوره ای منظم از کوره ها و مخازن گاز استفاده از سیستم های کنترل گازهای آلاینده در خروجی از دودکش کوره ها استفاده  از فیلتر های الکتروستاتیک خشک جهت غبار زدایی و… می باشد.

استفاده از نیرو های EMSباید نیروهای متخصص در طراحی زون های عملیاتی مخصوص این حوادث مشارکت کنند و سه منطقه زون و وارم زون و گوئد زون برپا گردد.محل قرار گرفتن اورژانس فوریت های پزشکی و ستاد فرماندهی و نیروهای پشتیبانی  و پلیس در محل کلدوزن هست

نکته مهم در منطقه هات زون این است تا بیمار آلودگی زدایی نشود حق در مان را نداریم که راحت ترین راه در آوردن لباس بیمار هست که در مرحله وارم زوم بیمار پاک می شود و به کلد وزن منتقل می شود و تحویل نیروهای اورژانس می شود

اقدامات در هنگام بروز حوادث شیمیایی ۶۰۰ متر از محل پخش شدن مواد خطرناک و به صورت ایده آل در بالای تپه و در خلاف مسیر باد قراربگیرند

گازها شامل ۳ ساب کلاس می باشند

کلاس ۱ گارهای قابل اشتعال است و کلاس دوم گارهای غیر قابل اشتعال و غیر سمی و کلاس سوم گازهای سمی می باشد

گارهای قابل اشتعال و یا انفجار  می تواند جان انسان را تهدید کند و گازهای بی اثر غیر قابل اشتعال به طور معمول با مواد دیگر واکنش نمی دهند و به اشتعال کمک نمی کنند،موجودات زنده توانایی زنده ماندن در این گازها را ندارندچرا که گازها ی بی اثر در دسته گازها ی اختناق آور قرار می گیرند زیرادر صورت نشت جایگزین هوا میشوند بنابراین سبب کاهش اکسیژن محیزشده و باعث خفگی می شود.و گازهای سمی گروهی از موادسمی هستندکهدر حرارت بصورت گاز می باشندمسمومیت هایی توسط این گازها ایجاد می شوددر صورت عدم در مان بموقع منجر به مرگ فرد مسموم خواهد شد.