مدیریت وکنترل آتش سوزی درشیروانی‌ها

باتوجه به این که حوادث پدیده ایی اجتناب ناپذی اما قابل کنترل هستند باید خود را در برابر بروز حوادث و آتش سوزی آماده نگه داریم وباهمه ابزار و اطلاعات حاضر از به وجود آمدن آن جلوگیری کنیم.
بنابراین کنترل آتش سوزی در شیروانی‌ها به عنوان یکی ازفنون ویژه آتش نشانی علاوه بر فرا گرفتن علوم تئوری و تخصصی نیازمند تجربه عملی بسیارمهم هستند،به صورتی که آتش نشانان باید با اجزای تشکیل دهنده یک شیروانی آشنایی کامل داشته باشند تا در صورت بروز هرگونه حادثه ایی بتوانند پیشروی آتش سوزی را در شیروانی شناسایی وآن را تحت کنترل خود درآورند،همچنین انواع روش‌های خاموش کردن آتش را از داخل شیروانی و از روی شیروانی فرا بگیرند و بهترین عملیات مهارو خاموش کردن را انجام دهند.
در نواحی شمالی کشور که به دلیل وضعیت آب هوایی منطقه که از بارندگی بیشتری برخوردار هستند ،تعداد زیادی از اماکن مسکونی حاضر در آن مناطق ازسقف‌های شیروانی استفاده میکنند.این نیاز همچنین برای آتش نشانان شاغل در آن محدوده هرروز بیشتر مشهود و نمایان است.
تعریف شیروانی
در مناطق شمال کشور به دلیل شرایط اقلیمی و بارش فراوان نزولات آسمانی و بارندگی مداوم برای پیشگیری از صدمات احتمالی بناهای موجود وبالا بردن عمر مفید ساختمانها همچنین نظر به اینکه زیربناهای آنها اکثرا بسیار وسیع و به صورت باغ بوده برف روبی از روی پشت بام انها همیشه مشکل به وجود می‌آورده درمقیاس وسیع ازانواع شیروانی‌ها استفاده شده است تا هم از نظر انتقال وهدایت نزولات آسمانی به باغچه‌ها و فاضلاب بسیار مناسب باشد و هم برف به مرور زمان در روی آن ذوب شده و احتیاجی به برف روبی ونیروی انسانی زیاد نداشته باشد.
علاوه برآن از نظر صرف هزینه‌های زیاد تعمیرو نگهداری مانند قیرگونی ومرمت بام‌ها جلوگیری بعمل آورند.

شناخت ظاهری انواع شیروانی
۱) شیروانی‌های مستقل
۲) شیروانی زنجیره‌ایی
۳) شیروانی پلکانی
۴) شیروانی هم جوار
انواع شیروانی‌ها ازنظرمصالح اولیه
همه شیروانی‌ها از منظر مصالح اولیه به دو قسمت تقسیم می‌شوند
۱) مصالح چوبی
۲) مصالح فلزی
ورودی به فضای داخله سقف شیروانی
ورودی به دو صورت ساخته می‌شود
۱) از فضای داخلی بنا و زیر سقف یکی از راه پله‌های منتهی به سقف
۲) از قسمت بیرون واز روی شیروانی

عموما برای دسترسی به فضای داخل شیروانی دریچه ای در بالای پله‌های منتهی به سقف بنا که در زیر شیروانی استفاده می‌شود که در مواقع ضروری برای دسترسی سریع استفاده می‌شود.
در بعضی مواقع که هیچ دریچه ای برای رفت آمد در فضای داخلی بنا تعبیه نشده وبر روی خود شیروانی دریچه ای بسیار کوچک و محدود برای رفت و آمد افراد ساخته می‌شود که غالبا مورد استفاده پرندگان و گربه‌ها می‌گیرد.
انواع ورق‌های بکار رفته در شیروانی
۱) ورق‌های روغنی سیاه
۲) ورق‌های آلومینیومی
۳ز) ورق‌های آهنی
۴) ورق‌های گالوانیزه
۵) ورق‌های روغنی حلب
۶) ورق‌های پلاستیکی (ایرانیت)
۷) قطعات سفال و کائوچو(آرداواز)
بیشترین ورق‌هایی که در سقف‌های شیروانی استفاده میشود ورق‌های گالوانیزه و ورق‌های ایرانیت است.
بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرند.
ورقهای ایرانیت با مواد از بست و PVC که به صورت کرکره ای و صاف در ابعاد مختلف در بازار یافت میشود.این نوع ورق به دلیل قیمت پایین همچنین عایق بودن در برابر الکتریسیته بیشتر استفاده میشود ولی متاسفانه این نوع ورق در برابر حرارت وشعله آتش هیچگونه مقاومتی ندارد با کوچکترین ضربه خورد شده و فرومی ریزد و همچنین در اثر حرارت بخاطر مواد موجود در آن منفجر می‌شوند.
عواملی که درپایین آوردن مقاومت شیرروانی‌ها موثر است
۱- بالا رفتن دما درداخل شیروانی بعلت تابش مستقیم نور آفتاب و یا انتقال حرارت
۲-رسیدن چوب به نقطه قابل اشتعال بر اثر بالا رفتن حرارت داخل شیروانی و تولید بخارات قابل اشتعال از خودو از دست دادن رطوبت دراثر حرارت دریافتی
۳-زمان ساخت شیروانی ومدت زمانی که از زمان ساخت آن گذشته است بسیار حائز اهمیت است.
۴- سیستم تهویه درقسمت داخل فضای شیروانی ،چنانچه تهویه مناسب در شیروانی در نظرگرفته نشود دمای داخل شیروانی به علت تابش مستقیم نور آفتاب بسیار بالا می‌رود وچوب‌ها وتیرهای اصلی هرچه بیشتر رطوبت خود را از دست می‌دهند وبه مجرد بروز کوچکترین واکنش حرارتی شعله ور می‌شوندو به وجود آمدن چنین شرایطی به سوختن سریع چوبها کمک می‌کنند.
دلایل استفاده از چوب در شیروانی‌ها
درگذشته به دلیل سهولت کار شکل گیری بهتر و تهیه سهل و ارزان مواد اولیه برای ساخت همه شیروانی‌ها از چوب استفاده می‌شد به همین دلیل اکثریت قریب به اتفاق شیروانی‌ها که بروی اماکن مهم سیاسی ،اقتصادی،آموزشی بکار گرفته شده ازنوع چوبی است.
این مسئله در دراز مدت به مشکلی بزرگ مبدل شده ودر صورت بروز آتش سوزی احتمالی خسارت سنگینی متوجه سرمایه‌های این سرزمین خواهد شد.
طریقه شناسایی نوع شیروانی وکشف کانون آتش سوزی در آن
به هنگام رسیدن آتش نشانان به محل آتش سوزی درمرحله اولیه پس از قطع برق باید بررسی شود که آتش در کدام قسمت شیروانی فعال است.
آیاآتش سوزی در داخل شیروانی در حال گسترش است؟
آیا در حال سرایت به اماکن همجوار است؟
آیا سقف کاذب دارد؟
آیا دچار ریزش داخلی شده است؟
شیروانی موردنظر ازکدام نوع شیروانی است؟
طول وعرض تاج شیروانی چقدر است؟
آیا اجرای عملیات از داخل بنای موردنظر امکان پذیراست؟
آیا باید از روی شیروانی عملیات شود؟
پس از بررسی همه موارد همزمان با رسیدن آب به محل ،آتش نشانان باید باهماهنگی فرمانده به دوقسمت تقسیم شوند
تعدادی ازآنها برای انجام عملیات به داخل مکان موردنظر نفوذ می‌کنند وآتش سوزی راخاموش می‌کنند.
ولی چنانچه آتش نشانها از داخل بنا راهی برای نفوذ پیدا نکنند ویا با سقوط سقف مواجه شوند،گروهی از آنها باید عملیات را از روی شیروانی انجام دهند وباهماهنگی فرمانده خود کانون آتش سوزی را شناسایی وآن را مهار وکاملا خاموش کنند.

شیوه عملیات از داخل بنای شیروانی
در داخل بنای در شیروانی‌ها همیشه دری برای رفت وآمد ودسترسی به فضای داخل شیروانی درنظرگرفته می‌شود.لذا پیدا کردن درب ورودی به شیروانی حائز اهمیت است،چون درزمان وقوع آتش سوزی ساکنان غالبا محل را ترک می‌کنند.
بدست آوردن اطلاعات درمورد مکان دریچه ورودی به شیروانی بسیار مشکل و ضروری است که آتش نشانان با دقت محل را بازدید وبازرسی کنند.پس از کانون یابی ،عملیات خاموش کردن آتش را آغاز کنند.
درغیر اینصورت آتش نشانان باید عملیات را سریعا از روی شیروانی اجرا کنند.

قابل ذکر است که دریچه رفت وآمد به داخل شیروانی در ۸۰درصد اماکن مورد نظر دربالاترین طبقه راه پله عمومی درنظر گرفته می‌شود
انواع تهویه در شیروانی‌ها
۱-تهویه در تاج ۲-تهویه در وسط ۳-تهویه در پایین
ایجاد تهویه برروی شیروانی به منظور کنترل محصولات آتش سوزی وتخلیه دود وحرارت بسیار مهم در خاموش کردن آتش سوزی شیروانی نقش مهمی را بازی میکند.
به شرط آنکه در زمان مناسب استفاده شود درغیر اینصورت باعث گسترش آتش سوزی شده وبا تخلیه دود وحرارت
درزمان استفاده از تهویه حتما باید سرلوله با آب مناسب درمجاورت محل تهویه آماده جلوگیری از گسترش آتش سوزی باشد.
فواید تهویه در شیروانی
۱-تخلیه دود و مشتقات حاصل از آتش سوزی
۲-امکان بررسی وضعیت آتش سوزی ومشخص شدن کانون آن
۳-امکان بررسی وضعیت ساختمان ازنظر استحکام تیرهای حمال وستون‌های اصلی برای انجام عملیات لکه گیری
زیان برش کاری اشتباه در سطوح شیروانی
۱-گسترش آتش سوزی درصورت توجه نکردن به وضعیت وزش باد در محل
۲-بریدن دست وپای آتش نشانان ،ورق‌های بریده شده را باید در صورت امکان بیرون آورد و از محل دور کرد،درغیر اینصورت باید ورق‌ها را به سمت بیرون خم و مهار کرد.
۳-امکان سقوط آنها به داخل فضای شیروانی و برروی سقف‌های کاذب در حال سوخت

انتخاب محل درست برشکاری
محل آتش سوزی باید حداقل ۲تا ۴متر ازمحل کانون آتش سوزی فاصله داشته باشد،تا آتش نشانان با اطمینان بیشتری مشغول عملیات شوند.وجود سرلوله وآب مناسب در محل الزامی است تا درصورت برش ورق‌هاو رسیدن اکسیژن به محل وگسترش آتش سوزی بتوان سریعا جلوی پیشروی آن را سد کرد.

روش‌های پوشاندن سقف‌های شیروانی به وسیله انواع مهارکننده‌ها
معمولا ورق‌ها در روی شیروانی به سه روش سطوح را می‌پوشانند.
الف) روش جفتی ویا کشویی ب) روش میخ پرچ ج) روش بستن کرپی
تعریف کرپی
کرپی نوعی گیره یا بست بصورت Jانگلیسی است که در شیروانی‌ها برای محکم وثابت نگهداشتن ورق‌ها بکار می‌رود وبه وسیله پیچ مهره از روی ورق‌ها سفت و محکم می‌شود وبرای ایجاد تهویه و هواکش می‌توان با زدن ویا بریدن تعدادی از کرپی‌ها یک یاتعدادی از ورق‌ها را برداشت بدون آنکه آنها را به وسیله تبر یا فرز پاره کرده و از بین ببریم.

روش‌های حذف واز بین بردن کرپی
۱-استفاده از تبر دسته بلند
۲-استفاده از یک تبر دسته بلند ویک تبر دسته کوتاه
در روش اول شخص آتش نشان باید از مهارت بالایی برخوردار باشد تا بتواند بایک ضربه محکم سرکرپی به همراه مهره اش همزمان وبا قدرت قطع شود در غیر اینصورت کرپی کج و ایجاد مشکل خواهد کرد.
درروش دوم که باید دونفر آنرا انجام دهند،نفر اول تیغه تبر خودرا به سمت سرکرپی ومهره آن می‌گیردونفر دوم باتبردسته بلندخود یک ضربه محکم به انتهای بنر نفر اول وارد میکند وهمزمان تبر دوم سرکرپی ومهره آنرا از انتها قطع می‌کند.

شیوه استفاده از نردبان برروی شیروانی‌ها
برای رفت و آمد بهتر آتش نشانان برروی شیروانی‌ها که دچار آتش سوزی شده و مقاومت خود را از دست داده اند و هر لحظه امکان فروریختن قسمتیویا کل آن وجود دارد ،می توان از نردبان آلومینیومی برای انتقال فشار در سطح وسیعتری از شیروانی وجلبوگیری از سقوط افراد استفاده کرد،به این صورت که نردبان برروی سطح ویا شیب شیروانی قرار می‌دهند وآن را با طناب مهار می‌کنند تا در صورت فرو ریختن شیروانی افرادی که برروی آن مشغول عملیات هستند به داخل شیروانی وکانون آتش سوزی سقوط نکنند.البته در بسیاری ازکشورهایی که به لحاظ اقلیمی دارای از انواع شیروانی با ساختار متفاوت فلزی و غیر فلزی استفاده می‌کنند ،در خودروهای آتش نشانی نردبانهایی مخصوص با نوک عصائی وخمیده تعبیه کرده اند که هنگام اجرای عملیات برروی سطح شیب دار مانند شیروانی‌ها آتش نشانان از ایمنی سطح اتکا بیشتری بهره گیری می‌کنند.
توجه:ازنظر ایمنی نردبان مورد استفاده برروی سطح شیب دار مانند شیروانی‌ها باید با طناب ویا افراد آ تش نشان دیگری تاپایان عملیات محافظت وبه صورت ثابت نگهداری شود.بنابراین تاپایان عملیات فرد پای نردبان نباید محل ماموریت خود را ترک کند.