انتخاب تجهیزات الکتریکی برای محیطهای دارای گازها و بخارات قابل انفجار
- شناسه خبر: 19455
- تاریخ و زمان ارسال: 18 مهر 1396 ساعت 10:40
صنایع، بهویژه صنایع شیمیائی، دارای خطرات بالقوه آتشسوزی و انفجار هستند که در صورت عدم اهتمام جهت حذف عوامل خطر، انفجار و آتشسوزی همواره آنها را تهدید میکند و در صورت وقوع، صدمات جبران ناپذیری حاصل مینماید. علاوه بر منابع عمومی شناخته شده، منابع مولد حرارت دیگری نیز در صنایع وجود دارند که باید مد نظر قرار گیرند و غفلت از آنها ضایعات جبرانناپذیری به بار خواهند آورد.
مثالهایی در این خصوص در این اَشکال به تصویر کشیده شده است:
شکل ۰۱
شکل ۰۲
شکل ۰۳
شکل ۰۴
شکل۰۵
انتخاب و نصب تجهیزات برق و ابزار دقیق مناسب محیطهای دارای گازها و بخارات قابل انفجار از اهمیت ویژهای برخوردار بوده و کوتاهی یا سادهانگاری در این مهم، حوادث و عواقب جبران ناپذیری در پی خواهد داشت. لذا فرهنگ ایمنی حکم میکند که برای حفظ سلامت تجهیزات و جان انسانها ، معیارها و مقررات خاصی مورد توجه قرار گیرد.
در کارهای طراحی، بهرهبرداری و تعمیرات در تأسیسات نفتی و سایر صنایع شیمیایی حاوی مواد قابل اشتعال، این سوال برای متخصصین بخشهای برق و ابزاردقیق مطرح میباشد که آیا حفاظت تجهیزات برق و ابزاردقیق ، مناسب انتخاب شده است؟ و آیا انتخاب انجام شده،علاوه بر ایمن بودن، اقتصادی هست؟
تجهیزات برقی برای استفاده در محیطهای دارای گازها و بخارات قابل انفجار، بر اساس مبانی زیر انتخاب میشوند:
- نوع حفاظت مدار و یا محفظه ، باید مناسب برای کلاس یا رتبهی محوطه باشد.
- کلاس درجه حرارت سطوح در معرض محیط دارای گاز و بخار قابل انفجار ، باید مناسب درجه حرارت عامل جرقه باشد.
- گروه گازها باید مناسب با خاصیت گاز و یا بخار قابل انفجار باشد.
- محفظه و ساخت باید مناسب شرایط محیط باشند.
اینک به شرح موارد فوق میپردازیم:
رتبهبندی محیطهای دارای گازها و بخارات قابل انفجار:
خاطر نشان میگردد که رتبه بندی محیطها بر اساس استاندارد I.E.C و استانداردهای اروپایی (به غیر از انگلیس)، ZONE، و بر اساس استانداردهای امریکائی و انگلیسی ، DIVISIONSنامیده میشود.
با عنایت به اینکه در طراحیها و مبادلات، در حال حاضر،سازندگان اروپایی ارجح هستند ، در این مبحث بیشتر به استانداردهای اروپایی پرداخته و در صورت لزوم و به اختصار، معادل آنها در استانداردهای آمریکایی و انگلیسی نیز معرفی خواهد شد.
شکل ۰۶
به طور کلی و در مرحله اول، رتبهبندی محیطها به سه ناحیه تقسیم میگردد:
- ناحیه صفر ZONE-0
ناحیه ای که وجود مخلوط گاز و یا بخار قابل انفجار همراه با هوا همیشه و یا در زمانهای طولانی متصور است.
- ناحیه یک ZONE-1
ناحیه ای که احتمال وجود مخلوط گاز و یا بخار قابل انفجار همراه با هوا در حالت معمول (NORMAl) بهرهبرداری در بازه زمانی متوسط و بهصورت متناوب متصور است.
- ناحیه دو ZONE-2
ناحیهای که احتمال وجود مخلوط گاز و یا بخار قابل انفجار همراه با هوا در حالت غیرمعمول (ABNORMAl) بهرهبرداری در بازه زمانی بسیار کوتاه و بهصورت اتفاقی متصور است.
همانگونه که اشاره شد، استانداردهای رایج در اروپا و آمریکا ، تعاریف و تقسیمبندیهای متفاوتی برای رتبهبندی محیط ها ارائه داده اند که در جدول (۱) ، با یکدیگر مقایسه و معادلیابی شده اند:
جدول (۱)
شکل ۰۷
اما تغییرات محیط میتواند در تغییر نوع نواحی، همچنانکه در تصاویر بعدی آمده، مؤثر باشد:
شکل ۰۸
شکل ۰۹
عوامل مؤثر در تعیین رتبهبندی محیطهای دارای گازها و بخارهای قابل انفجار:
به طورکلی چهار عامل مؤثر را در رابطه با تعیین رتبهبندی محیطها میتوان ذکر نمود که به صورت چهار سوال مطرح میشود:
- چه نوع انتشار و یا نشت صورت میگیرد؟
پاسخ ها:
- دائم : انتشار و یا نشت به صورت دائم میباشد.
- متناوب: انتشار و یا نشت در زمان بهرهبرداری و به صورت متناوب و عادی میباشد.
- اتفاقی : انتشار و یا نشت در زمان بهرهبرداری و به صورت اتفاقی و در شرایط غیرعادی صورت میگیرد.
- انتشار و یا نشت در چه نوع محیطی صورت میگیرد؟
پاسخ ها:
- در محیط همیشه باز، Continuously Open
- در محیط به صورت عادی سربسته، Normally Closed
- در محیط به صورت عادی سربسته و فاقد مجاری و منفذ به محیطهای بیرون،and Weatherproof Normally Closed
- در محیط به صورت عادی سربسته و فاقد مجاری و منفذ به محیطهای بیرون بوده ، ولی در مواقع اضطراری ، به محیط بیرون باز میشود، Normally Closed , Weatherproof ,Opened in an Emergency condition
- کارکرد سیستم تهویه چگونه است؟
پاسخ ها:
- خیلی خوب : بدین معنا که همیشه در حال کارو سیستم آماده باش است.
- خوب : بدین معنا که فقط در زمان بهرهبرداری، سیستم تهویه کار میکند.
- ناتوان : همیشه و یا در زمان بهرهبرداری ، سیستم تهویه کار نمیکند.
- میزان جابهجابی هوا چگونه میباشد؟
پاسخ ها:
- بالا: بدین معنا که سیستم جابجا کننده هوا به گونهای است که مانع تجمع گازها و بخارهای قابل انفجار میگردد.
- متوسط: بدین معنا که سیستم جابجا کننده هوا به گونهای است که باعث کاهش تجمع گازها و بخارهای قابل انفجار میگردد.
- ضعیف: بدین معنا که سیستم جابجا کننده هوا به گونهای است که نمیتواند مانع تجمع گازها و بخارهای قابل انفجار گردد.
با عنایت به مطالب یاد شده میتوان جدول خلاصه (۲) را برای تعیین رتبه بندی محیطهای دارای گازها و بخارهای قابل انفجار، تهیه و مورد استفاده قرار داد:
جدول ۲
جدول ۰۳ – کلاس درجه حرارت سطوح:
جدول ۰۴ – تقسیمبندی گروههای گاز براساس گروههای دما و نوع گاز
علیرضا یاوری
