حریقهای عمدی و طرق کشف آنها آثار و علائم آتشسوزی عمدی
- شناسه خبر: 19139
- تاریخ و زمان ارسال: 26 شهریور 1396 ساعت 14:00
تا سال ۱۹۳۰ عقیده متخصصین آتش سوزی بر این بود که در هر نقطهای حریق اتفاق بیفتد کلیه آثار و علائم و مدارک ارتکاب جرم از بین رفته و برگهای برای تعقیب مجرم باقی نمیماند.و روی همین عقیده بود که مأمورین کشف جرائم کمتر در پی کشف حقیقت برآمده و دانسته یا ندانسته در مورد علل یک حریقی اظهار عقیده نموده و یک یا چند نفر را بنام مجرم معرفی مینمودند:
لکن از سال ۱۹۳۰ ببعد در نتیجه توسعه دانش تشریحی و آزمایشگاهی و پیشرفت فنون مختلفه و بهرهبرداری از آنها مانند
اسپکتروگراف Spectrograf
اشعه ماوراء بنفش Ultra-Violet
اشعه مادون قرمز Infra-Redray
جاروهای الکتریکی VacU Um Distilation
و از همه مهمتر وجود کارشناسان آزموده و بازرسان ویژه آتشسوزی و مأمورین تربیت شده آتشنشانی کشف جرائم آتش سوزی را سهل نموده و اکنون میتوان از وجود کمترین آثار جرم در صحنه حریق پی علل و جهات حریق برده و حقیقت را روشن نمود.
آتشسوزی همیشه اثراتی از خود باقی میگذارد ولی گاهی این آثار طوریست که مأمورین مربوطه در اولین برخورد بآنها و مشاهده صحنه حریق عمدی بودن آنرا تشخیص داده درصدد کشف علل حریق و یافتن مجرم برمیآیند.
و زمانیهم مهارت و ورزیدگی مجرم طوریست که هرگونه شبهه عمدی بودن حریق را از بین برده و مأمورین را حتی گاهی گمراه مینماید.لکن در همین وضع بخصوصهم مأمورینی هستند که با نظر تیزین خود برگه جرم را بدست آورده و مجرم را بدست عدالت میسپارند.
یک نکته مهم را باید هر مأمور آتشنشانی همیشه در مد نظر داشته باشد و آن این است که:
(هر آتشسوزی را عمدی تلقی نمایند و یا این تصور درصدد کشف علل و جهات آن برآیند تا خلاف آن ثابت گردد)
متخصصین آتشسوزی و مأمورین کشف جرائم حریق و حتی مأمورین آتشنشانی باید از ابتدای ورود بصحنه حریق با نظر دقت و کنجکاوی هر چیزی را مورد توجه مخصوص قرار داده و کوچکترین واقعه یا اقدامی را نادیده و بیاهمیت تلقی ننمایند زیرا چه بسا اتفاق افتاده است که یک عمل جزئی یا یک تحول کوچک راهنمای کشف یک موضوع مهم و اساسی شده است.
اولین چیزیکه باید جلب توجه مأمورین اطفای حریق و بازپرسان را بنماید نوع آتشسوزی و نحوه حریق است:
معمولا حریقهای عادی فقط در یک محل و آنهم بطور خیلی ساده و یا بطؤ و کندی پیشروی مینمایند ولی اگر صحنه آتشسوزی غیر از این را نشان دهد باید یقین نمود که این حریق ساده نیست و باید تعمدی در ایجاد آن بکار رفته باشد.
اینک برای روشن شدن ذهن خوانندگان محترم آثار و علائمیکه در آتشسوزی عمدی بچشم میخورند و بشرح زیر میباشند بیان میشود:
حریقهای موضعی و متعدد
اگر در یک صحنه آتشسوزی چند محل دستخوش حریق واقع شده و توسعه آنها بطور یکنواخت و همآهنگ باشد مسلم است که این حریق عمدی بوده است.زیرا معمولا حریق غیرعمدی در یک یا دو نقطه نزدیک بهم اتفاق میفتد که پس از چند لحظه بهم متصل شده و یک محل را تشکیل میدهد ولی موقعیکه مقصود ایجاد حریق دامنهدار و مخرب باشد شخص مرتکب برای انجام کامل نقشه خود در محلهای مختلف ایجاد حریق مینماید که مأمورین آتشنشانی نتوانند بموقع آنها را خاموش نمایند و چون مرتکب برای انجام عمل خود بیش از چند لحظه فرصت ندارد در نتیجه تمام حریقهای ارتکابی او در یک زمان و یا با چند ثانیه اختلاف شروع میشود که این نکات خود بهترین دلیل آتشسوزی عمدی است.
استشمام بوی نفت و بنزین در محل آتشسوزی:
اگر در محل آتشسوزی بوی نفت و سایر مواد نفتی استشمام شود و وضع محل حریق طوری باشد که قبل از آتشسوزی مواد نفتی در آن حدود نبوده است مسلم است که این آتشسوزی عمدی است:
مثلا اگر در یک مغازه داروفروشی که مواد نفتی وجود ندارد و بعد از اینکه این محل دستخوش حریق واقع شد بوی نفت در آنجا استشمام گردید این امر میرساند که شخص مرتکب برای ایجاد حریق از مواد نفتی استفاده نموده است.
ولی باید دانست که تنها مواد نفتی نیستند که آتشزا بوده و دامنه حریق را توسعه میدهند بلکه مواد دیگریهم هستند که قدرت آتشافروزی آنها کمتر از نفت نیست.این مواد عبارتند از: مواد کلردار، نیتروسلولز، مواد سولفوردار، اسیدهای هیدروکلریک و غیره.
برای اینکه در موقع آتشسوزی تشخیص دهیم چه مادهای موجب آتشسوزی شده است باید برنگ دود شعلههای آتش توجه خاص مبذول داریم. اگرچه گاهی آتشسوزی با دود خیلی کم و حتی بدون دود انجام میشود لکن باید دانست که این جریان بسیار کم و بلکه نادر است و بیشتر آتشسوزیها با دود زیاد بچشم میخورند و در نتیجه از رنگ دود آنها میتوان بوجود مولد حریق پیبرد.
شناسائی انواع دودها
دودهای حریق دارای رنگها و بوهای مختلفی میباشند که هرکدام معرف نوع ماده مشتعل شده میباشند. اینک خصوصیات هرکدام را اختصارا بیان میکنیم:
دود سفید: اگر در محل آتشسوزی دود سفید بچشم بخورد این دود دلیل بر سوختن اجسام مرطوب و نمناک میباشد.اجسام فسفردار تولید دود سفید مینمایند ولی بوی آن کاملا مشخص و با بوی مواد نباتی تازه یا نمناک فرق دارد.
دودهای سفید رنگی که بینی و گلو را تحریک و ناراح مینمایند وجود مواد کلردار را میرسانند.
دود خاکستری: دود خاکستری متمایل بسفید دلیل بر سوختن نباتات و علوفه خشگ میباشد.
دود سیاه: اگرچه دود سیاه معمولا دلیل بر وجود احتراق ناقص میباشد ولی اگر همین دود سیاه با شعلههای سرکش و متصاعد بچشم بخورد حاکی از وجود مواد نفتی در محل آتشسوزی است که مرتکبین برای تسریع در آتشافروزی از آنها استفاده نمودهاند!
سایر رنگها: دودهای قهوهای متمایل بسرخ.زرد تند.یا زرد قهوهای علامت سوختن فیلم یا اجسامیست که از نیتروسلولز.مواد سولفوردار.مواد نیتریک.سولفوریک و یا اسیدهای هیدرو کلریدریک ترکیب شدهاند.
دود نارنجی و آبی: اگر رنگ دود نارنجی باشد دلیل بر اشتعال الکل زیاد است و چنانچه رنگ دود آبی باشد این امر میرساند که فقط برای تسریع در آتشسوزی از الکل استفاده نمودهاند.
برآورد درجه حرارت از روی رنگ شعله:
یکی از اقدامات بسیار مهم و درعینحال خطرناک مأمورین کشف جرائم آتشسوزی بویژه مأمورین آتشنشانی این است که در حین آتشسوزی فداکاری نموده برای بدست آوردن مدارک و اسناد مهم و یا برای نجات جان حریق زدگان داخل شعلههای حریق گردند.
بدیهی است اگر این اشخاص میزان درجه حرارت آتش را ندانند و بخواهند تحت تأثیر احساسات وظیفهشناسی و نوع دوستی قرار گرفته و دست بیک عمل خطرناک زده خود را بآتش بیندازند نه تنها اقدام آنها منتج بنتیجهای نخواهد شد بلکه خودشانهم دستخوش نابودی قرار خواهند گرفت.
پس این اشخاص باید میزان تقریبی درجه حرارت هر حریقی را بدانند تا با استفاده از وسائل مخصوص و پیشبینیهای لازم بهتر بتوانند وظیفه خود را انجام دهند.
بطور کلی باید دانست که شعلههای قرمز رنگ ۵۰۰ درجه سانتیگراد حرارت دارند.
شعلههای قرمز پررنگ تا حدود ۱۱۰۰ درجه سانتیگراد و شعلههای قرمز متمایل بسفید تا ۱۲۰۰ درجه سانتیگراد حرارت دارند.
ولی شعله های سفید حرارتشان تا ۱۵۰۰ درجه سانتیگراد میرسد.
دکتر جهانبخش رزمجو
