تجربه و آموزش دو رکن اساسی یک آتشنشان حرفهای است
- شناسه خبر: 19274
- تاریخ و زمان ارسال: 4 مهر 1396 ساعت 10:00
آتشپاد بهزاد بزرگزاد – مدیرعامل سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهرداری اصفهان
آموزش در دنیایی که سرعت حرکت تکنولوژی آنقدر بالاست که جدیدترینها در کمتر از چند روز قدیمی میشوند، امری بدیهی و ضرورتی اجتنابناپذیر است. این آموزش چه در سطوح تحصیلات عالی باشد و چه آموزشهای ضمن خدمت، در راستای همسوشدن با جریان تکنولوژی است.
سازمانهای آتشنشانی یکی از مجموعههای امدادی- عملیاتی است که نیازمند آموزش مداوم همسو با تکنولوژی روز ساختمان، تجهیزات، مواد شیمیایی و … است. امروزه مصالح و نوآوریهایی که در صنعت ساختمان به کار میرود، آنقدر پیچیده و دارای فرمولهای متنوع است که منجر میشود آتشنشانان برای حرفهایشدن، خود را دائماً در معرض آموزشهای نوین قرار داده و تلاش کنند تا با ایجاد دیدی گسترده و همهجانبهنگر برای خود، در حریق و حوادث بالاتر از سطح بحران قرار گیرند.
از سوی دیگر یک آتشنشان که هنگام مبارزه با حریق و موارد اضطراری، بمنظور حفظ جان اشخاص و سرمایههای ملی میبایست بدون تعلل و خطا عمل نماید، باید از هر حیث آمادگی کامل داشته باشد تا بتواند علاوه بر حفظ ایمنی خود، جان حادثهدیدگان را نیز نجات دهد. درصورت فقدان آموزشهای تئوری و عملی مستمر، آموزههای پیشین به مرور زمان دستخوش فراموشی خواهند شد و در نتیجه آن، کاربرد ابزار و ادوات نجات و اطفاء حریق به اشتباه و یا با تأخیر و تعلل صورت خواهد گرفت.
اگر بخواهیم برای وضوح بیشتر مطلب مثالی بزنیم میتوان گفت در حادثهای که آتشسوزی در یک فضای بسته رخ داده است به دلیل احتراق، محل پس از مدتی فاقد اکسیژن میشود، به گونهای که حتی ممکن است شعله خاموش شود. اما مقدار موادی که برای سوختن انتظار میکشند، خیلی زیاد است. ضمن اینکه در این موقع حرارت زیادی نیز تولید شده و تنها چیزی که لازم دارد تا همه چیز را به نابودی بکشد، اکسیژن است.
تصور کنید این وضعیت در انتهای یک فروشگاه رخ داده است. بازکردن درب در جلوی فروشگاه، قطعاً منجر به تزریق اکسیژن و در نتیجه وقوع بکدرفت، انفجار و آتشگرفتن تمامی مواد درون فروشگاه میشود. در چنین حادثهای یک آتشنشان حرفهای چگونه عمل میکند؟ اگر آتشنشان نتواند رفتارشناسی حریق را به درستی انجام دهد، منجر به ایجاد خسارات گسترده میگردد.
آموزش ضمن خدمت در سازمانی امدادی- عملیاتی همچون آتشنشانی، ابعاد گستردهای دارد. این گستره شامل آموزشهای آمادگی جسمانی، بازآموزی مبانی، دانش روز، دانش علمی، فنی، مهندسی، شیمی و … است که در ادامه مطلب شرح داده میشود.
در کشورهایی همچون انگلستان، فرانسه و … و همچنین در اداره کار ایالات متحده (BLS) تأکید بسیار زیادی بر گذراندن دورههای آموزشی علمی آتشنشانی (تحصیلات دانشگاهی) میشود. به نحویکه داشتن تحصیلات دانشگاهی مرتبط را یکی از شروط اصلی داوطلبان استخدام، پس از آمادگی جسمانی و روحی قرار دادهاند. این رشته تحصیلی که در کشور ایران دارای قدمت کمی است، تاکنون توانسته بسیاری از آتشنشانان علاقهمند را به سوی خود جذب کرده و نسل جدیدی از آتشنشانان را با سواد علمی به این رشته عرضه کند.
در نگاهی کوتاه به برنامه استاندارد آموزشی آکادمی ملی آتشنشانی مشخص میشود که آموزش در سطوح زیر، جزو اولویتها و پایههای استخدامی، پیشرفت شغلی و دریافت درجات یک آتشنشان است. این آکادمی بیان میکند که گرچه این آموزشها میتوانند تحت عنوان یک دیپلم آتشنشانی قرار بگیرد اما افراد برای پیشرفت به سطوح بالاتر، همچون: فرماندهی، کارشناسی پیشگیری و مدیریت باید سطح حرفهایتر از آموزشهای ذکرشده را طی کنند. (ذکر این استاندارد به منظور آشنایی افراد با نحوه کسب تواناییهای علمی در این حرفه است.)
۱-مبانی آتشنشانی (شامل دانش عمومی بر روی اصول اولیه آتشنشانی، دوره مقدماتی برای پیشگیری از آتشسوزی، ارزیابی ساختار فرماندهی، کدها، دستورالعملها و سیستمهای حفاظت در برابر حریق)
۲-مهندسی حریق (شامل آموختن دروس شیمی و رفتارشناسی آتش، چگونگی تاثیر ساختار اتمی بر رفتار آتش، نحوه اطفاء در حریقهای مختلف، تاثیر آتشسوزی و حرارت بر روی انواع مختلف ساختوساز)
۳-مهندسی حفاظت در برابر حریق (تمرکز بر روی سیستمهای اعلام و اطفاء حریق از جمله اسپرینکلرها، شیرهای هیدرانت و … در این بخش مباحث ارائهشده ممکن است شامل یک دوره مقدماتی و پس از آن یک دوره پیشرفته باشد.)
۴-علتیابی حریق (آموزش دقیق در مورد عناصر، تحقیق و تفحص از قبیل تجزیه و تحلیل منشاء آتشسوزی، آتشپویایی و پیداکردن حقیقت در وضعیت آتشسوزی)
۵-کارشناس پیشگیری (تمرکز بر روی ساخت استانداردهای بازرسی از قبیل مصالح ساختمانی، خطرات قالب و مسائل ساختاری و …)
۶-فرماندهی (آموزش مفاهیم و اصول، قوانین، اشراف کامل بر تمامی مباحث عملیاتی، تجهیزاتی و فرماندهی، وظایف مدیریت پیشرفته، مدیریت منابع انسانی و تعامل با سازمانهای خارج از مدیریت و … )
بدیهی است افرادی که در برابر این آموزشها مقاومت میکنند، نمیتوانند به سطح لازم یک آتشنشان حرفهای رسیده و در حوادث، همچون تکرار یک فیلم قدیمی، آموختههای پیشین خود را تکرار میکنند. غافل از اینکه نه تنها محیط حادثه متفاوت است، بلکه وجود تکنولوژیهای جدید و مواد شیمیایی با فرمولهای متفاوت میتوانند با عکسالعملی ناشناخته برای وی، ناکامی در برطرفنمودن خطر ایجادشده را در پی داشته باشد.
تاکید بر آموزش، بدون شک نقضکننده تاثیر بالای تجربه در این حرفه نیست. اما با تغییرات و تحولات جوامع صنعتی و شهری، بدون شک دوران تجربه بدون آموزش به سرآمده و افراد نمیتوانند تنها با تکیه بر تجربه، خواهان شرکت در ماموریتهای امدادی- عملیاتی باشند. لذا ضروری است که تمامی آتشنشانان و فرماندهان دارای دانش کار قوی از قبیل رفتارشناسی آتش، پیشگیری و تجهیزات باشند.
پینوشت:
۱- برنامه استاندارد آموزشی آکادمی ملی آتشنشانی
http://www.firescience.org
Fire Science Degree Programs | Firefighter Training
