مهندس کیابد

نقطه شعله زنی  (Flash point)یک مایع عبارت است از درجه حرارتی که در آن مایع، بخارات کافی جهت تشکیل یک مخلوط قابل‌اشتعال با هوا در سطح خود تولید نماید. در نقطه شعله‌زنی درصورت وجود منبع آتش‌زنه، برای یک لحظه شعله موقت ایجاد شده ولی ادامه و گسترش نخواهد داشت و بلافاصله خاموش می‌شود .

هر مایعی دارای فشار بخار است که تابعی از دمای آن مایع می‌باشد. با افزایش دمای آن مایع، فشار بخار افزایش می‌یابد. به همان اندازه که فشار بخار دچار افزایش می‌شود، غلظت بخار در سطح مایع قابل‌اشتعال در هوا افزایش می‌یابد. در نتیجه زمینه را برای آتش‌سوزی و انفجار آماده می‌کند. بنابراین دانستن دمای نقطه شعله‌زنی برای انبارداری ایمن و استفاده بدون خطر از مواد قابل‌اشتعال و انفجار اهمیت زیادی دارد. اما گاهی اوقات در صنایع، مواد قابل‌اشتعال با مواد دیگر مخلوط می‌شوند که نقطه شعله‌زنی ترکیب جدید تغییر می‌کند. دمای نقطه شعله‌زنی ترکیب مذکور با استفاده از فرمول‌های ذیل قابل‌محاسبه می‌باشد.

بنابر قانون Raoult بین فشار بخار اشباع مایع خالص و مایع ترکیب شده رابطه P = x P^sat  وجود دارد که P فشار بخار مایع قابل‌اشتعال خالص و P^sat فشار بخار مایع جدید ترکیب شده و x کسر مولی مایع قابل‌اشتعال در محلول می‌باشد. از طرفی دیگر Antoine فرمول محاسباتی زیر را ارائه داده است.
[auth]
فرمول ۱

A , B و C اعدادی هستند که بصورت تجربی بدست آمده‌ و با مراجعه به جدول در فرمول مربوطه جایگزین می‌گردد.

جدول

برای روشن شدن مطلب به یک مثال توجه کنید:

چنانچه نقطه شعله‌زنی متانول در فشار بخار ۶۲ میلی‌متر جیوه (۴۵ درجه فارنهایت) باشد، دمای نقطه شعله‌زنی محلول ۷۵ درصد متانول با آب چقدر خواهد بود؟

برای به‌دست آوردن پاسخ ابتدا باید کسر مولی متانول را محاسبه کرد.

فرمول ۲

سپس فشار بخار مایع قابل‌اشتعال در محلول جدید محاسبه می‌شود.

P = x P^sat                         ۶۲ = ۰٫۶۳ * P^sat               P^sat = ۹۸.۴ mmgh

با توجه به جدول:

A = 18.5875

C = -34.29

B = 3626.55

بنابراین:

T= [3626.55/(18.5875-ln98.4)]+34.29=293.36

T=20.21 OC =68.4OF

با دانستن نقطه شعله‌زنی می‌توان ایمنی حمل و نقل و نگهداری مایعات قابل‌اشتعال و انفجار را از نظر دما و وسایل ناریه تامین کرد.
[/auth]